Wat is het belang van ATEX voor uw bedrijf?
ATEX staat voor ATmosphères EXplosibles, oftewel: explosieve atmosferen. In werkomgevingen waar brandbare gassen, dampen of stofdeeltjes aanwezig zijn, kan al een kleine vonk leiden tot een explosie met mogelijk ernstige gevolgen voor mens, installatie en omgeving.
Om dit risico te beheersen, is op Europees niveau de ATEX-wetgeving opgesteld. Deze bestaat uit twee richtlijnen:
ATEX 114 (2014/34/EU)
Richt zich op de veiligheidseisen voor apparatuur en beveiligingssystemen die worden gebruikt in explosiegevaarlijke zones. In Nederland is deze richtlijn opgenomen in het Warenwetbesluit explosieveilig materieel.
ATEX 153 (1999/92/EG)
Richt zich op de bescherming van werknemers en stelt eisen aan veilige werkomstandigheden. Deze richtlijn is verwerkt in de Arbowet en het Arbobesluit.
Door ATEX toe te passen binnen uw organisatie, voldoet u niet alleen aan de wettelijke verplichtingen, maar draagt u ook actief bij aan een veilige werkomgeving, het voorkomen van incidenten en het beschermen van personeel en installaties.
Industrieën waarin ATEX wordt toegepast.
Petrochemische industrie
Omvat de productie en verwerking van aardolie en aardgas. Denk aan activiteiten zoals het raffineren van brandstoffen, het produceren van smeermiddelen, kunststoffen en industriële chemicaliën.
Farmaceutische industrie
Hier vindt de productie van geneesmiddelen plaats. Risico’s ontstaan bijvoorbeeld bij het mengen van grondstoffen, het produceren van tabletten en capsules, en het hanteren van vluchtige stoffen.
Voedingsmiddelenindustrie
Explosiegevaar kan ontstaan bij het malen van granen, het mengen van ingrediënten, het brouwen van bier of het distilleren van alcohol. Fijnstof en dampen vormen hier een potentieel risico.
Energievoorziening
Omvat de productie, opslag en distributie van energie. Denk aan olie- en gaswinning, elektriciteitscentrales en opslagfaciliteiten voor brandbare stoffen.
In deze sectoren komen explosiegevaarlijke omgevingen regelmatig voor. De ATEX-richtlijnen verplichten werkgevers om risico’s te inventariseren, gevarenzones te classificeren en passende maatregelen te treffen om de veiligheid van werknemers te waarborgen.
IEC 60079 leidraad voor explosieveiligheid.
Hoewel de ATEX-richtlijnen het wettelijke kader vormen voor explosieveiligheid in Europa, verwijzen ze voor de praktische invulling naar internationale normen. De meest toegepaste normenreeks is de IEC 60079, die in Nederland is vertaald naar de NEN-EN-IEC 60079.
Deze normen bieden concrete richtlijnen voor:
- Het ontwerp en de installatie van elektrische systemen in explosiegevaarlijke omgevingen
- De classificatie van gevarenzones voor gas- en stofexplosiegevaar
- Inspectie, onderhoud en reparatie van explosieveilige installaties
Voorbeelden uit de normenreeks zijn:
- IEC 60079-10: Classificatie van gasexplosiegevaarlijke zones
- IEC 60079-17: Inspectie en onderhoud van elektrische installaties
- IEC 60079-14: Ontwerp en installatie van elektrische systemen
Hoewel het gebruik van deze normen niet wettelijk verplicht is, worden ze in de praktijk beschouwd als de standaard voor veilige en conforme installaties. Ze geven antwoord op de vraag: Hoe zorg ik dat mijn installatie echt veilig is in een explosieve omgeving?
Door deze normen te volgen, toont een bedrijf aan dat het werkt volgens "best practices", risico’s beheerst op een aantoonbare manier en voldoet aan de eisen van inspectie-instanties, verzekeraars en klanten.
Extra informatie over ATEX
Wilt u meer weten over wetgeving, normen en richtlijnen rondom explosieveiligheid? Hieronder vindt u nuttige bronnen